Royal Academy of Cambodia
....សូមចូលអានខ្លឹមសារបន្ថែមដោយទាញយកកាលិកបត្រ និងមានអត្ថបទជាច្រើនទៀត តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការបស់រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាដូចខាងក្រោម៖
http://rac.gov.kh/researchs-categories/12/researchs#main-container
បច្ចុប្បន្ន បច្ចេកវិទ្យាមានការរីកចម្រើនខ្លាំង សិស្សានុសិស្សមួយចំនួន មិនសូវមានការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការកាន់សៀវភៅទេ ដោយពួកគេចូលចិត្តកាន់ទូរសព្ទច្រើនជាង។ ការធ្វើអំណានសម្រាប់អ្នកសិក្សារៀនសូត្រ ជាការចាំបាច់បំផុត ដើម្បីទទួលបាននូវព័ត៌មានឬចំណេះដឹងថ្មីៗសម្រាប់ពួកគេ។ ការធ្វើអំណាន ជាដំណើរការយល់ដឹងដែលទាក់ទងនឹងនិមិត្តសញ្ញាចម្រុះមួយក្នុងការយល់ន័យសេចក្ដីអ្វីមួយ។ ការអាន ក៏ជាដំណើរការសកម្មនៃការបង្កើតអត្ថន័យនៃពាក្យ។ការអានដោយមានគោលបំណងជួយអ្នកអានឱ្យដឹកនាំព័ត៌មានឆ្ពោះទៅរកគោលដៅនិងផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់របស់ពួកគេ។ ទោះបីជាហេតុផលនៃការអានមានភាពខុសប្លែកគ្នាក៏ដោយ គោលបំណងចម្បង គឺដើម្បីយល់ពីអត្ថបទ។
សូមចូលអានខ្លឹមសារបន្ថែម និងទាញយកអត្ថបទជាច្រើនទៀត តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការបស់រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាដូចខាងក្រោម៖
http://rac.gov.kh/researchs-categories/1/researchs?page=7
ក្រោយពីសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩៤៩ ប្រទេសនេះបានប្រកាន់យកនូវសេដ្ឋកិច្ចបែបផែនការ ដែលរដ្ឋគ្រប់គ្រងទៅលើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់របស់ប្រទេស រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៨ ដែលបិតាសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសចិន តេង ស៊ាវពីង បានត្រឡប់មកកាន់អំណាចដឹកនាំប្រទេសឡើងវិញ ទើបចិនបានងាកមកប្រកាន់យកប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចមូលធននិយម(ទីផ្សារសេរី)វិញ តាមពាក្យស្លោករបស់លោកគឺ «ឆ្មារសក៏ដោយ ឆ្មារខ្មៅក៏ដោយ ឱ្យតែចាប់កណ្ដុរបាន» និងពាក្យស្លោក «អ្នកមាននឹងមានអំណាច» ពោលគឺធ្វើឱ្យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនលេចត្រដែតជាមហាអំណាចពិភពលោកតាមរយៈកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ហើយបោះបង់ចោលនូវគំនិតប្រកួតប្រជែងមនោគមវិជ្ជាដើម្បីពង្រឹងឥទ្ធិពលជាមហាអំណាចរបស់ចិន។ ជាបន្តបន្ទាប់ ក្រោយកំណែទម្រង់ និងការបើកចំហរប្រទេសចិនក្នុងសករាជរបស់បិតាសេដ្ឋកិច្ចចិនរូបនេះ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនបានស្គាល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាលំដាប់រហូតដល់ឆ្នាំ២០១០ ចិនបានវ៉ាដាច់ជប៉ុន ក្លាយទៅជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចទីពីរលើពិភពលោក និងជាគូប្រជែងតំណែងមហាអំណាចផុតលេខនឹងសហរដ្ឋអាម៉េរិក។ ក្រោយពីជោគជ័យនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចខ្លួន ចិនបានក្លាយទៅជាមហាអំណាចដ៏មានឥទ្ធិពលមួយរបស់ពិភពលោក ដែលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ច និងមានខ្ទង់ចំណាយថវិកាយោធាទីពីរបន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាម៉េរិក ជាមួយនឹងឥទ្ធិពលនយោបាយការទូតដ៏ទូលំទូលាយ។ ទោះយ៉ាងណា ក្រៅពីប្រទេសមហាអំណាចកណ្ដាលដែលមានព្រំដែនជាប់ចិន បស្ចិមប្រទេសបានបង្ហាញនូវការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំងចំពោះការលេចត្រដែតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ចិន។ គេឃើញមានហេតុផលយ៉ាងតិចចំនួន៧ ដែលអាចគូសបញ្ជាក់អំពីហេតុផលការព្រួយបារម្ភរបស់បស្ចិមប្រទេសចំពោះការលេចត្រដែតរបស់ចិនបាន៖
ភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋ
គុណតម្លៃរបស់បស្ចិមប្រទេសគឺ សេរីភាព សិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ប៉ុន្តែគុណតម្លៃរបស់ចិនគឺ សុខដុមរមនា ឯកភាព និងឯករាជ្យ ដោយប្រកាន់គោលការណ៍ «បក្សដឹកនាំ រដ្ឋគ្រប់គ្រង ប្រជាជនជាម្ចាស់»។ ថ្វីដ្បិតតែចិនប្រកាន់ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចមូលធននិយមក្ដី ក៏ប៉ុន្តែចិននៅប្រកាន់ខ្ជាប់នូវរបបនយោបាយសង្គមនិយមដដែល ហើយភាគច្រើននៃក្រុមហ៊ុនចិន គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ ដែលគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន និងត្រូវតែដើរតួនាទីជាឧបករណ៍បម្រើដល់នយោបាយរដ្ឋាភិ-បាល។ នៅពេលដែលចិនឈានទៅក្លាយជាមហាអំណាចពិភពលោក នោះចិនដែលជារដ្ឋសង្គមនិយម នឹងមានឥទ្ធិពលទៅលើនយោបាយក្នុងស្រុករបស់បស្ចិមប្រទេសដូចគ្នាផងដែរ តាមរយៈទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងនយោបាយការបរទេសរបស់ខ្លួនជាមួយបណ្ដាប្រទេសបស្ចិមលោក។ ដូច្នេះហើយ ឥទ្ធិពលនយោបាយរបស់ចិនលើបណ្ដាប្រទេសបស្ចិមលោក គឺជាការព្រួយបារម្ភមួយរបស់ពលរដ្ឋបស្ចិមប្រទេសដែលធ្លាប់តែរស់នៅក្នុងវប្បធម៌នយោបាយប្រជាធិបតេយ្យ។ ជាការពិតណាស់ ស្របពេលដែលចិនបាននិងកំពុងតែកើនឡើងនូវឥទ្ធិពលទាំងសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយ តិចឬច្រើនក្ដីក្រុមប្រទេសបស្ចិមលោកប្រាកដជាព្រួយបារម្ភអំពីលទ្ធភាពនៃការពង្រឹងឥទ្ធិពលនយោបាយរបស់ ទៅលើនយោបាយរបស់ខ្លួនតាមរយៈការគាំទ្រក្នុងរូបភាពណាមួយដល់គណបក្ស ឬអ្នកនយោបាយដែលមាននិន្នាការជាវិជ្ជមានទៅកាន់រដ្ឋកុម្មុយនីស្តចិន ហើយប្រទេសរបស់ខ្លួនអាចនឹងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចិនដោយប្រយោល ដូចដែលអតីតសហភាពសូវៀតបានអនុវត្តនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរផងដែរ។
ការការពារតំណែងជាក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំពិភពលោក
មិនត្រឹមតែភាពខុសគ្នានៃមនោគមវិជ្ជានយោបាយនោះទេ ប៉ុន្តែបស្ចិមប្រទេសដែលជាជើងឯកមហាអំណាចពិភពលោក ត្រូវតែការពារតំណែងរបស់ខ្លួនប្រឈមនឹងការប្រជែងដណ្ដើមពីសំណាក់ចិនដែលកំពុងតែលេចត្រដែតជាបន្តបន្ទាប់ ដែលរឿងដូចគ្នានេះក៏ធ្លាប់បានកើតឡើងចំពោះជប៉ុនកាលពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ផងដែរ នៅពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុនរីកចម្រើនលូតលាស់ប្រជែងនឹងសេដ្ឋកិច្ចរបស់បស្ចិមប្រទេស ពិសេសសហរដ្ឋអាម៉េរិកផ្ទាល់។ បស្ចិមប្រទេស ដែលចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៩មក គឺជាក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំពិភពលោក ជាអ្នកនាំមុខក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ។ ការលេចត្រដែតរបស់ចិន ប្រជែងតំណែងក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំផ្ដាច់មុខរបស់ពិភពលោក ច្បាស់ជានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ឥទ្ធិពល និងតួនាទីខាងនយោបាយរបស់បស្ចិមប្រទេស ព្រមទាំងធ្វើឱ្យខូចដល់ផលប្រយោជន៍ជាយុទ្ធសាស្ត្រនានារបស់បស្ចិមប្រទេសថែមទៀតផង ដោយសារតែផលប្រយោជន៍មិនស្របទិសដៅគ្នារវាងចិន និងបស្ចិមប្រទេស។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ចិនត្រូវបានបស្ចិមប្រទេសចោទប្រកាន់ថា បានធ្វើការប្រកួតប្រជែងដោយមិនស្មោះត្រង់នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈការអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋាភិបាលចិនទៅក្នុងទីផ្សារបន្ទាបតម្លៃរូបិយបណ្ណរបស់ចិន ដើម្បីយកធ្វើមូលដ្ឋានចម្បងមួយសម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងជាមួយដៃគូរបស់ខ្លួនថែមទៀតផង។
ប្រវត្តិអរិភាពនឹងគ្នា
បើក្រឡេកទៅមើលប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសចិន នៅឆ្នាំ១៩០០ ប្រទេសចិនត្រូវបានហែកហួរដោយប្រទេសទាំង៨ ដែលរួមមាន អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន រុស្ស៊ី អង់គ្លេស បារាំង សហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីតាលី និងអូទ្រីស-ហុងគ្រី ដោយបានធ្វើការឈ្លានពាននៅភាគខាងជើងប្រទេសចិន។ វាគឺជាការបែងចែកគ្នាកាន់កាប់ទឹកដីចិនជាច្រើនចំណែកបំផុតពីសំណាក់បរទេស ដែលប្រទេសទាំង៨ដែលភាគច្រើនជាប្រទេសបស្ចិមលោក។ ការឈ្លានពាន និងកាន់កាប់ប្រទេសចិននាពេលនោះ បានបណ្តាលឱ្យចិនបាត់បង់វត្ថុបុរាណ សម្ភារៈអក្សរសិល្ប៍និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រមទាំងរូបគំនូរដែលជាមរតកវប្បធម៌ដ៏មានតម្លៃឥតគណនា និងបានបង្កការខូចខាតដល់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ រាជវាំង ការិយាល័យរដ្ឋបាល ព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិជាមរតកបន្សល់ពីអតីតកាលជាច្រើនក៏ត្រូវរងការបំផ្លិចបំផ្លាញផងដែរ។
ជាមួយគ្នានេះដែរ នៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលចិន (១៩២៧-១៩៤៩) រវាងរដ្ឋាភិបាលគួមីងតាងនៃសាធារណរដ្ឋចិន និងកងទ័ពគណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន សហរដ្ឋអាម៉េរិកបានគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះរដ្ឋាភិបាលគួមីងតាងដើម្បីតតាំងនឹងចលនាកុម្មុយនីស្តក្នុងប្រទេសចិន។ ក្រោយមក ថ្វីត្បិតតែនៅឆ្នាំ១៩៤៩ គណបក្សកុម្មុយនីស្តបានយកឈ្នះរដ្ឋាភិបាលគួមីងតាង និងគ្រប់គ្រងចិនដីគោកបានទាំងស្រុង ហើយរដ្ឋាភិបាលគួមីងតាងបានភៀសខ្លួនទៅកោះតៃវ៉ាន់ក្ដី ក៏សហរដ្ឋអាម៉េរិកនិងសម្ព័ន្ធមិត្តបស្ចិមប្រទេសបានគាំទ្រអសនៈនៅអង្គការសហប្រជាជាតិរបស់សាធារណរដ្ឋចិន (រដ្ឋាភិបាលគួមីងតាង) រហូតដល់មានការសម្របសម្រួលនយោបាយការបរទេសនៅឆ្នាំ១៩៧១ ទើបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន បានកាន់កាប់អសនៈជាតំណាងស្របច្បាប់របស់ប្រទេសចិននៅអង្គការសហប្រជាជាតិជំនួសរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចិនវិញ។
ក្រោយមកទៀត ទំនាក់ទំនងរវាងចិននិងបស្ចិមប្រទេស ត្រូវបានអាប់អួរជាថ្មីម្ដងទៀតក្រោយពីមានព្រឹត្តិការណ៍បង្ក្រាបបាតុករនៅទីលានធានអានមិន ដែលនាំទៅដល់ការដាក់ទណ្ឌកម្មហ៊ុមព័ទ្ធសេដ្ឋកិច្ចលើសាធារណរដ្ឋចិន។ ទាំងនេះ គឺជាបទពិសោធប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលគេមិនអាចកោសលុបបាននៅក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងចិន និងបស្ចិមប្រទេស។
ចិនត្រូវបានបស្ចិមប្រទេសមើលឃើញថាជាបញ្ហាប្រឈមខាងសន្តិសុខ
ក្នុងអតីតកាល សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន គឺជាអ្នកនៅពីក្រោយខ្នងនៃចលនាក្រហមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលមាននិន្នាការប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់ បង្កជាផ្នត់គំនិតមិនទុកចិត្តចិនពីសំណាក់ប្រទេសក្នុងតំបន់នេះ។ បើទោះបីជាសង្គ្រាមត្រជាក់ និងការរត់ប្រណាំងមនោគមវិជ្ជានយោបាយបានបិទបញ្ចប់ទៅហើយក្ដី ក៏ប៉ុន្តែមហាអំណាចក៏នៅតែបន្តប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈសេដ្ឋកិច្ច នយោយបាយការបរទេស និងវិស័យការពារជាតិផងដែរ។ បច្ចុប្បន្ន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនបានក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច និងយោធាមួយ ដែលជាតួអង្គអាចបង្កឱ្យមានផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពដើមនៃសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។ ការកែប្រែស្ថានភាពដើមនៃសន្តិសុខជាប្រពៃណី នឹងនាំមកនូវការប្រឈមស្រួចស្រាល់រវាងមហាអំណាចពិភពលោក ដែលអាចឈានទៅដល់ជម្លោះយោធា និងសង្គ្រាមរវាងមហាអំណាចពិភពលោក។ ចំណុចដែលធ្វើឱ្យបស្ចិមប្រទេសនិងសម្ព័ន្ធមិត្តមិនអាចទុកចិត្តចិនបានទៀតនោះគឺ សកម្មភាពយោធាចិននៅក្នុងតំបន់ដែលកំពុងជាប់វិវាទ ដូចជាសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ជាដើម ដែលនាំឱ្យមានភាពតានតឹងខាងផ្នែកយោធា ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខតំបន់ និងពិភពលោកទាំងមូល។ បស្ចិមប្រទេស កាន់តែមានការប្រុងប្រយ័ត្នបន្ថែមទៀត នៅក្រោយរុស្ស៊ីឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន ហើយចិនបានបង្ហាញជំហរមិនថ្កោលទោស ឬចូលរួមដាក់ទណ្ឌកម្មលើរុស្ស៊ី ដែលចិនទំនងជាបានគិតគូរអំពីតម្រូវការការគាំទ្រពីសំណាក់រុស្ស៊ីមកវិញនៅក្នុងស្ថានភាពស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ បន្ថែមពីនេះ ការរីកចម្រើនខាងបច្ចេកវិទ្យារបស់ចិន ដែលប្រទេសនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថា ពូកែក្នុងការរៀនសូត្រពីបទពិសោធបច្ចេកវិទ្យាពីបរទេស ក៏ជាចំណុចដែលបស្ចិមប្រទេសមានការព្រួយបារម្ភអំពីសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យារបស់ខ្លួនផងដែរ ព្រោះចិនអាចនឹងតាមដាន ឬលួចយកទិន្នន័យ ក៏ដូចជាព័ត៌មានសម្ងាត់នានាពីខ្លួន ដើម្បីបម្រើឱ្យគោលបំណង ឬរបៀបវារៈនយោបាយរបស់ចិនផងដែរ។
ទស្សនៈបញ្ច្រាសគ្នារវាងចិន និងបស្ចិមប្រទេសក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិតំបន់/ពិភពលោក
ដូចដែលបានដឹងហើយថា ចិននិងបស្ចិមប្រទេសព្រមទាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត ជានិច្ចកាលតែងតែមានផលប្រយោជន៍ខ្វែងគ្នា ដូច្នេះហើយទស្សនៈរបស់ចិន និងបស្ចិមប្រទេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាតំបន់ និងពិភពលោក ក៏ត្រូវតែដើរបញ្ច្រាសគ្នាចៀសមិនផុតដែរ ព្រោះខុសពីបស្ចិមប្រទេសដែលផ្ដោតជាសំខាន់លើប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្ស នៅក្នុងការសម្រេចចិត្តខាងនយោបាយ រដ្ឋាភិបាលចិនតែងតែផ្ដោតអាទិភាពទៅលើផលប្រយោជន៍ជាតិខ្លួនសំខាន់ជាងអ្វីៗទាំងអស់ តួយ៉ាងដូចជាសំណុំរឿងកូរ៉េខាងជើង សំណុំរឿងអ៊ីរ៉ង់ និងចុងក្រោយសង្គ្រាមរបស់រុស្ស៊ីនៅអ៊ុយក្រែនជាដើម។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្រៅតែពីគោលនយោបាយចិនតែមួយ ការមិនជ្រៀតជ្រែកចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសដទៃ គឺជាមូលដ្ឋានសំខាន់មួយទៀត នៅក្នុងនយោបាយការបរទេសដ៏សំខាន់សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ រដ្ឋាភិបាលចិនបានកំណត់ជំហររបស់ខ្លួនថា នៅពេលដែលប្រទេសមួយមានបញ្ហាក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន ការជ្រៀតជ្រែកបញ្ហាផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសដទៃ ដូចជាការបង្កបញ្ហាដោយការគាំទ្រភាគីម្ខាងវាយប្រហារប្រទេសមួយទៀត គឺជារឿងអសីលធម៌។ ត្រង់ចំណុចនេះ គឺចិនខ្លួនឯងចង់ផ្ញើសារឱ្យពិភពលោកផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់ថា ដាច់ខាតមិនត្រូវលូកលាន់ ឬជ្រៀតជ្រែកបញ្ហាផ្ទៃក្នុងរបស់ចិនដូចគ្នា ដូចជាបញ្ហាកោះតៃវ៉ាន់ ទីបេ និងតំបន់ស៊ីងជាំងជាដើម។
ឥរិយាបថនយោបាយរបស់ចិនចំពោះបស្ចិមប្រទេស
គុណតម្លៃរបស់ចិនគឺ សុខដុមរមនា ឯកភាព និងឯករាជ្យ ហើយចិនតែងតែប្រកាន់យ៉ាងមុតមាំអំពីនូវគុណតម្លៃនៃរបបគ្រប់គ្រងរដ្ឋតាមបែបសង្គមនិយមរបស់ខ្លួន ហើយច្រានចោលនូវបែបផែនធ្វើប្រជាធិបតេយ្យនីយកម្មរបស់អាម៉េរិក និងបស្ចិមប្រទេសទៅលើបណ្ដាប្រទេសនានាដែលបានជួបប្រទះនឹងវិបត្តិឬសង្គ្រាម ហើយត្រូវកសាងប្រទេសឡើងវិញ។ ចិនថែមទាំងធ្លាប់បានវាយប្រហារ និងបរិហារនយោបាយរបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក ដែលតែងតែអះអាងថាប្រជាធិបតេយ្យ និងសេរីភាពពលរដ្ឋ គឺជាមូលដ្ឋានចាំបាច់នៅក្នុងការជំរុញវឌ្ឍនភាពរបស់រដ្ឋនីមួយៗ ហើយចាប់ផ្ដើមយកហេតុទាំងនេះ ដើម្បីផ្ដួលរំលំរបបនៃប្រទេសមួយដែលខ្លួនមិនពេញចិត្ត ដើម្បីលើកបន្តុបរដ្ឋាភិបាលមួយដែលមាននិន្នាការ ឬប្រកាន់យករបបនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យបែបបស្ចិមប្រទេស ឬតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យរបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិកជាដើម។ មេដឹកនាំចិនក៏ធ្លាប់បានវាយប្រហារចំៗថា គេមិនត្រូវមានគំនិតថា ទាល់តែប្រទេសមួយអនុវត្តនូវរបបនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យ ទើបអាចអភិវឌ្ឍប្រទេសឱ្យរីកចម្រើនជឿនលឿន និងកសាងនីតិរដ្ឋនៅក្នុងសង្គមរបស់ខ្លួនបាននោះទេ ហើយគេត្រូវពិនិត្យមើលប្រទេសដែលបានចម្លងប្រជាធិបតេយ្យតាមបែបបស្ចិមប្រទេស ហើយទទួលរងបរាជ័យនៅក្នុងការកសាងសង្គមជាតិរបស់ខ្លួនឡើងវិញផងដែរ។
ការប្រឈមខាងវប្បធម៌
មានជនជាតិចិនជាច្រើនបានបម្លាស់ទីទៅកាន់បណ្ដាប្រទេសនានានៅលើពិភពលោក ហើយប្រកបមុខរបរ និងរស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅតាមបណ្ដាប្រទេសទាំងនោះ ពិសេសបស្ចិមប្រទេស ដោយបានបង្កើតជាទីក្រុងចិន(China Town) ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញអំពីវត្តមានសហគមន៍ជនជាតិចិននៅក្នុងទឹកដីប្រទេសទាំងនោះថែមទៀតផង។ ខុសពីអតីតកាលដែលជនជាតិចិនត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាជនជាតិភៀសខ្លួន ឬអ្នកធ្វើចំណាកស្រុកដោយសារតែបញ្ហាសង្គ្រាមនិងស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោនដើម្បីបន្តការរស់រានមានជីវិតនោះ បច្ចុប្បន្ន ជនជាតិចិនទាំងនោះបានក្លាយទៅជាពលរដ្ឋស្របច្បាប់ និងមានអាជីវកម្មតូចធំជាច្រើននៅក្នុងបណ្ដាប្រទេសនានា។ និន្នាការនៃការប្រកាន់យកមកអនុវត្តនូវវប្បធម៌ចិន ក៏កាន់តែរីកសាយភាយនៅបស្ចិមប្រទេស តាមរយៈកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ជនជាតិចិនដែលបានកើត រស់នៅ និងរៀបការជាមួយប្រជាជនបស្ចិមប្រទេស។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាជនបស្ចិមប្រទេសមួយចំនួនហាក់មិនសប្បាយចិត្តនឹងការសាបព្រោះវប្បធម៌ចិន នៅក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេនោះទេ ហើយការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ចចិនដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនបស្ចិមប្រទេសខ្លះទទួលយកវប្បធម៌ចិន ក៏អាចបង្កជាបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់វប្បធម៌របស់បស្ចិមប្រទេស ដែលមានដើមកំណើតនិងប្រភពខុសគ្នាផងដែរ។ ដូច្នេះហើយ ការរើសអើងជនជាតិចិនពីសំណាក់ពលរដ្ឋបស្ចិមប្រទេសក៏បានបន្តកើតមានឡើងជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ ដែលបានក្លាយជាហេតុផលមួយសម្រាប់អ្នកនយោបាយបស្ចិមប្រទេសដែលជ្រុលនិយមខ្លះ ប្រកាសប្រកាន់ឥរិយាបថតឹងរ៉ឹងចំពោះជនជាតិចិន ឬពេលខ្លះឈានទៅដល់ជំហរនយោបាយដោយឡែកមួយចំពោះប្រទេសចិនផងដែរ។ ការរីកចម្រើនជាលំដាប់នៃទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយចិន និងការទទួលយកវប្បធម៌ចិន បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋនៅតាមបណ្ដាប្រទេសបស្ចិមលោក សម្ដែងការព្រួយបារម្ភអំពីការជះឥទ្ធិពលរបស់ចិនទៅក្នុងនយោបាយ និងការប្រែប្រួលស្ថានភាពសង្គមរបស់ពួកគេផងដែរ។
សន្និដ្ឋាន
បើទោះបីជាការលេចត្រដែតរបស់ចិន ជាការព្រួយបារម្ភរបស់បស្ចិមប្រទេស ដោយសារតែហេតុផលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬបញ្ហាប្រឈមខាងវប្បធម៌ក្ដី ប៉ុន្តែបស្ចិមប្រទេសនៅតែមិនអាចផាត់ចិនចេញពីទំនាក់ទំនងការបរទេសរបស់ខ្លួនបានឡើយ ព្រោះចិនបានក្លាយទៅជាចំណែកមួយមិនអាចខ្វះបាននៃការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទៅហើយ។ ការរីកចម្រើនលូតលាស់នៃសេដ្ឋកិច្ចចិន គឺជាចលករមួយដែលជួយរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកដែលគេពិតជាមិនអាចប្រកែកបានឡើយ។ ជាក់ស្ដែង ដូចជានៅក្នុងអំឡុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសាកលឆ្នាំ២០០៨ ប្រទេសចិន និងឥណ្ឌាបានក្លាយទៅជាក្បាលម៉ាស៊ីនដ៏ចម្បង ដែលជួយជ្រោងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ឱ្យងើបឡើងវិញពីវិបត្តិនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្វីបើចិនជាចំណែកមិនអាចខ្វះបាននៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកក៏ដោយ ប៉ុន្តែបស្ចិមប្រទេសដែលជាមហាអំណាចចាស់ ពិតជាមិនអាចឈរសម្លឹងមើលចិនឡើងក្លាយជាមហាអំណាចកំពូលដឹកនាំពិភពលោកជំនួសខ្លួនបានឡើយ ដូច្នេះហើយទើបសម្ព័ន្ធភាព យុទ្ធសាស្ត្រ និងយន្តការថ្មីៗបន្ថែមទៀតដូចជា កិច្ចសន្ទនាសន្តិសុខចតុភាគី (QUAD) សម្ព័នភាពត្រីភាគី (AUKUS) យុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមកសាងពិភពលោកដែលប្រសើរជាងមុន (Build Back Better World [B3W]) ជាដើម ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលេចត្រដែតយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ប្រទេសចិន៕
RAC Media
រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានកិត្តិយសសូមគោរពជម្រាបជូនសាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានា មេត្តាជ្រាបថា រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជានឹងរៀបចំបាឋកថាស្តីពី៖ «ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសកម្ពុជា៖ ពីអង្គរទៅអង្គការ (The History of Cambodia: From Angkor to Angkar)» នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១២កើត ខែមាឃ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស.២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ សាលទន្លេសាប អគារខេមរវិទូនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា វេលាម៉ោង៩:៣០នាទីព្រឹក។
បាឋកថានេះ នឹងធ្វើបទបង្ហាញដោយឯកឧត្តម Piotr Ostaszewski អ្នកជំនាញប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ និងជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតវិសាមញ្ញនិងពេញសមត្ថភាពនៃសាធារណរដ្ឋប៉ូឡូញប្រចាំសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ។
សម្រាប់សាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានាដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ចូលរួមក្នុងកម្មវិធីនេះ សូមទាក់ទងមកកាន់ទូរសព្ទលេខ(Telegram)៖ 081 414 358 ឬ 077 725 698។
សូមអរគុណ!
រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានកិត្តិយសសូមជម្រាបជូនដល់សាធារណជន និស្សិត និងបេក្ខជនបណ្ឌិត ដែលកំពុងសិក្សានិងស្រាវជ្រាវ នៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មេត្តាជ្រាបថា រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជានឹងរៀបចំពិធី នឹងរៀបចំ សិក្ខាសាលាជូន របស់៖
- បេក្ខជនបណ្ឌិត៖ យ៉ា សារុន (ជំនាន់ទី៥ វគ្គ១)
- ប្រធានបទ៖ ទស្សនាទានអប់រំចរិយាធម៌តាមរយៈរឿងមហាវេសន្សន្តរជាតក
- កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃសុក្រ ទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ម៉ោង៖ ៩:០០នាទីព្រឹក
- ទីកន្លែង៖ អគារឥន្ទ្រទេវី
អាស្រ័យដូចបានជម្រាបជូនខាងលើ សូមសាធារណជន និស្សិត និងបេក្ខជនបណ្ឌិត ទាំងអស់ មេត្តាជ្រាបជាព័ត៌មាន ។
សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម សូមទាក់ទងមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលនិងស្រាវជ្រាវ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា (អគារឥន្ទ្រទេវី)។
រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានកិត្តិយសសូមជម្រាបជូនដល់សាធារណជន និស្សិត និងបេក្ខជនបណ្ឌិត ដែលកំពុងសិក្សានិងស្រាវជ្រាវ នៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មេត្តាជ្រាបថា រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជានឹងរៀបចំពិធី ការពារគម្រោងលម្អិតនិក្ខេបបទថ្នាក់បណ្ឌិត របស់៖
- បេក្ខជនបណ្ឌិត៖ ភូន ភូម៉ូនីរតន៍ (ជំនាន់ទី៦ វគ្គ១)
- ជំនាញ៖ រដ្ឋបាលសាធារណៈ
- ប្រធានបទ៖ ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថលក្នុងវិស័យសាធារណៈនៅកម្ពុជា(ឆ្នាំ២០១៩-២០២៣)
- គ្រូណែនាំ៖ បណ្ឌិត ធាម រតនៈ
- កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃសុក្រ ទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ (វេលាម៉ោង៖ ២:០០នាទីរសៀល)
- ទីកន្លែង៖ អគារឥន្ទ្រទេវី (បន្ទប់ ២-០៨)
អាស្រ័យដូចបានជម្រាបជូនខាងលើ សូមសាធារណជន និស្សិត និងបេក្ខជនបណ្ឌិត ទាំងអស់ មេត្តាជ្រាបជាព័ត៌មាន ។
សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម សូមទាក់ទងមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលនិងស្រាវជ្រាវ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា (អគារឥន្ទ្រទេវី)។
រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានកិត្តិយសសូមជម្រាបជូនសាធារណៈជនដែលមានបំណងចូលរៀនវគ្គថ្មី បណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ ជំនាញចុងភៅនៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មេត្តាជ្រាបថា វគ្គថ្មីជំនាញចុងភៅ នឹងចាប់ផ្តើមតាមកាលបរិច្ឆេទដូចខាងក្រោម៖
១.វេនសៅរ៍-អាទិត្យ (មួយថ្ងៃពេញ) ៖ ចូលរៀនថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣
២.វេនចន្ទ-ព្រហស្បតិ៍ (៨:០០ព្រឹក-១២:០០ថ្ងៃត្រង់)៖ ចូលរៀនថ្ងៃចន្ទ ទី៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣
អាស្រ័យដូចបានជម្រាបជូនខាងលើ សម្រាប់សាធារណជនដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍លើវគ្គថ្មី បណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ ជំនាញចុងភៅ សូមទាក់ទងមកតាម៖
-អាសយដ្ឋាន៖ មហាវិថីសហព័ន្ធរុស្ស៊ី សង្កាត់អូរបែកក្អម ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ
-ទំព័រហ្វេសប៊ុក៖ រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា និងមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាល និងស្រាវជ្រាវនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា
-លេខទូរសព្ទ៖ ០៩៧-៨-២៦៥-៤៧៩/ ០៧៨-៤២៤-២៨១
សូមអរគុណ!
ដោយ៖ លោក អ៊ុច លាង អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវនៃនាយកដ្ឋានសិក្សាអាស៊ី អាហ្វ្រិក និងមជ្ឈិមបូព៌ា នៃវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃកម្ពុជា នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា
ប្រសិនបើត្រូវបានជាប់ឆ្នោតក្នុងពេលបោះឆ្នោត នាខែឧសភាខាងមុខ លោកស្រី ផែតុងតាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា (Paetongtarn Shinawatra) អាយុ៣៦ឆ្នាំ ដែលជាកូនស្រីរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា (Thaksin Shinawatra) នោះត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត្រា នឹងក្លាយជាប្រមុខ ដឹកនាំរបស់ប្រទេសថៃទី៣ បន្ទាប់ពីឪពុក ដែលបានឈ្នះការបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំ ២០០១ ដល់ ២០០៥ និងត្រូវបានទម្លាក់ពីអំណាចតាមរយៈរដ្ឋប្រហារយោធាមិនបង្ហូរឈាមមួយ កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៦ បន្ទាប់ពីចូលកាន់អំណាចក្នុងអាណត្តិទី២បានរយៈពេលជាង១ឆ្នាំ ក្នុងពេលដែលលោកទៅបំពេញបេស កកម្មនៅក្រៅប្រទេស។ ចំណែកម្តាយមីង គឺលោកស្រី យីងឡាក់ ស៊ីណាវ៉ាត្រា (Yingluck Shinawatra) ត្រូវបាន បោះឆ្នោតជ្រើសរើស ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីក្នុងឆ្នាំ២០១១ ប៉ុន្តែត្រូវបានទម្លាក់ដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា (Prayut Chan-o-cha) ដោយរដ្ឋប្រហារយោធាក្នុងឆ្នាំ២០១៤។ ហើយពេលនេះ អ្នកទាំងពីរ កំពុងនិរទេសទៅក្រៅប្រទេស។
តាមការគ្រោងទុក ការបោះឆ្នោតសកល (General Election) ឆ្នាំ២០២៣ នៅប្រទេសថៃ នឹង ប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ខាងមុខ ជាការបោះឆ្នោតដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ពីសំណាក់អ្នកតាមដាន ក៏ដូចជាអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ពីស្ថានភាពនយោបាយប្រទេសថៃ ទាំងក្នុងនិង ក្រៅប្រទេស។
សូមរំលឹកផងដែរថា ការបោះឆ្នោតសកល ឆ្នាំ២០២៣នេះ ជាការប្រកួតប្រជែងដណ្តើម តំណែង នាយករដ្ឋមន្ត្រី រវាងតួអង្គសំខាន់២ គឺក្រុមអាវលឿង ដែលមាន លោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា (Prayut Chan-o-cha) បេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្រ្តី មកពីគណបក្សរួបរួមជាតិថៃ (The United Thai Nation Party) ដែលទើបបំបែកចេញពី គណបក្ស ផ្លាង ប្រាឆារ៉ាត់ (Pralang Pracharath) ដែលកំពុងដឹកនាំ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះបច្ចុប្បន្ន និងមានឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាវីត វង្សសុវណ្ណ ជាបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រជែងជាមួយក្រុមអាវក្រម ដែលមានលោកស្រី ផែតុងតាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា (Paetongtarn Shinawatra) ជាបេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្ត្រី មកពី គណបក្ស ភឿថៃ (Pheu Thai) ដែលជាគណបក្សប្រឆាំងនាពេល បច្ចុប្បន្ន។
នេះការប្រកួតប្រជែងរវាង បេក្ខភាពវ័យក្មេង អាយុ៣៦ឆ្នាំ ដែលទើបតែចូលប្រឡូកក្នុងឆាក នយោបាយកាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២២កន្លងទៅ និងទទួលបានការនាំមុខ ក្នុងការស្ទង់មតិ សម្រាប់ អនាគតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃនាប៉ុន្មានខែថ្មីៗនេះ ជាមួយបេក្ខភាពចាស់វស្សា និងពោរពេញទៅដោយបទ ពិសោធន៍ គឺលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា នាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្ន ដែលធ្លាប់បានទទួលរងការប្តឹងជាច្រើន លើកច្រើនសា តែនៅតែមិនអាចទំលាក់ លោកចេញពីតំណែងបាន។ ហើយត្រូវបានអ្នកតាមដានមើល ឃើញថា ជាការប្រកួតប្រជែង ដើម្បីស្តារ ប្រជាប្រិយភាពជូនឪពុកនិងម្តាយមីង ក៏ដូចជាបក្សភឿថៃ ឡើងវិញ ក្រោយពេលកើតមានភាពតានតឹង ដែលបានអូសបន្លាយ អស់ពេលជាង១៧ឆ្នាំ រវាងត្រកូល អភិជន ដែលជាថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមអាវក្រហមត្រូវបាននិរទេស ជាមួយនិងងក្រុមយោធាមានអំណាច ដែលជា ថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមអាវលឿង។ និងក៏ជារបត់នៃការផ្លាស់ប្ដូរដ៏សំខាន់មួយរបស់បក្សភឿថៃ ដែលបានផ្តល់ ឱកាស ឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយ អាចចូលរួមកាន់តែច្រើនទៅក្នុងកិច្ចការនយោបាយរបស់ប្រទេសជាតិ។
បញ្ហានេះ ទើបមានសំណួរមួយសួរថា៖ ហេតុអ្វីកូនស្រីលោក ថាក់ស៊ីន ទើបតែចូលប្រឡូកក្នុង ឆាកនយោបាយ និងមិនទាន់មានបទពិសោធន៍ បែរជាហ៊ានឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ប្រជែងជាមួយ លោក ប្រាយុទ្ឋ ចាន់អូចា និងទទួលបានប្រជាប្រិយភាពលឿនបែបនេះ?
លោកស្រី ផែតុងតាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា អាយុ៣៦ឆ្នាំ ជាកូនស្រីរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា។ បើយោងតាមបណ្តាញព័ត៌មាន Prestige Online អ្នកនាង ផែតុងតាន បាន បញ្ចប់ថា្នក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ នៃសាកលវិទ្យាល័យ Chulalongkorn ក្នុងប្រទេសថៃ បន្ទាប់មកទៅបន្តការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាប់ខ្ពស់ ផ្នែកគ្រប់គ្រងសណ្ឋាគារអន្តរជាតិ នៅសាកលវិទ្យាល័យ Surrey នៃប្រទេសអង់គ្លេស។ ក្រៅពីតួនាទីគ្រប់គ្រង អ្នកនាងក៏ជាសមាជិកក្រុម ប្រឹក្សាភិបាល សម្រាប់ធុរកិច្ចផ្សេងៗទៀតក្នុងទ្រព្យសកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុន ដូចជាសណ្ឋាគារ Rosewood Bangkok និងសណ្ឋាគារ Thames Valley Khao Yai Hotel ព្រមទាំងកន្លែងវាយកូនគោល Alpine Golf Club។ លោកស្រីក៏មិនខុសប៉ុន្មានពីឱពុក និងម្តាយមីងរបស់គាត់ឡើយ គឺចេញដំណើរពីអ្នកជំនួញ មកធ្វើ ជាអ្នកនយោបាយ ដូចគ្នា។
ប្រសិនបើយោងតាមការស្ទង់មតិ ដែលធ្វើឡើងដោយវិទ្យាស្ថានជាតិគ្រប់គ្រងការអភិវឌ្ឍន៍ (National Institute of Development Administration-NIDA) កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថា ផែតុងតាន គឺជាជម្រើសកំពូលរបស់ប្រទេសថៃ ដើម្បីក្លាយជាអ្នកដឹកនាំបន្ទាប់របស់ ប្រទេស។ ដែលក្នុងនោះ ប្រហែល ៣៤% នៃអ្នកឆ្លើយតប បានជ្រើសយក លោកស្រី ផែតុងតាន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី កើនឡើងពី ២១,៦% នៅក្នុងខែកញ្ញា។ ជម្រើសពីរបន្ទាប់គឺនាយករដ្ឋមន្ត្រី Prayut (១៤,0៥%) និង Pita Limjaroenrat ថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង Move Forward (១៣,២៥ %)។ នេះជាលទ្ធផលនៃការស្ទង់មតិមួយ ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញថា ប្រជាប្រិយភាពរបស់កូនស្រីពៅរបស់លោកថាក់ស៊ីន សម្រាប់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានកើនឡើងខ្ពស់លើសនាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកំពុងកាន់អំណាច។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញគណបក្ស នៅដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ លោកស្រី ផែតុងតាន បានបង្ហាញ ពីយុទ្ធនាការ “គិតឱ្យបានធំទូលាយ ធ្វើដោយឆ្លាតវៃ ដើម្បីប្រជាជនថៃទាំងអស់គ្នា-Think Big, Act Smart, For All Thais” របស់ បក្ស ភឿថៃ ជាមួយនឹងការសន្យាដំឡើងប្រាក់ឈ្នួល អប្បបរមា ប្រចាំថ្ងៃរហូតដល់ ៦00បាត និងប្រាក់បៀវត្សរ៍អប្បបរមាប្រចាំខែសម្រាប់និស្សិត ទើបបញ្ចប់ ការសិក្សា រហូតដល់ ២៥ 000បាត។
ថ្លែងទៅកាន់អ្នកគាំទ្រនៅភាគខាងត្បូង អំឡុងពេលមានការជួនជុំនៅខេត្ត Nakhon Si Thammarat កាលពីដើមខែធ្នូ លោកស្រី ផែតុងតាន ក៏បានសន្យាថា បក្សភឿថៃ នឹងខិតខំប្រឹងប្រែង ឱ្យអស់ពីសមត្ថភាព ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីដំឡើងតម្លៃ កៅស៊ូ ដូងប្រេង និងស្រូវ ដើម្បីជួយលើកស្ទួយេជីវភាព របស់កសិករ។ លោកស្រីក៏បានប្តេជ្ញាលើកកម្ពស់ វិស័យទេសចរណ៍ និងនេសាទ កែលម្អគន្លងផ្លូវ រថភ្លើងពីមួយគន្លង ទៅជាពីរគន្លង (Replace single-track with double-track railways) និងបញ្ចប់ ការកសាងផ្លូវរថភ្លើងល្បឿនលឿន ភ្ជាប់ប្រទេសថៃជាមួយប្រទេស ចិន និងសិង្ហបុរី។
គណបក្សភឿថៃ ក៏បានឈរលើកំពូលតារាងការស្ទង់មតិរបស់ NIDA ដែលបានចេញផ្សាយកាល ពីថ្ងៃទី៦ ខែធ្នូ កន្លងទៅ។ សម្រាប់ការឆ្លើយនូវសំណួរថា គណបក្សណាដែលពួកគេគិតថាមានឱកាស ខ្ពស់បំផុតក្នុងការក្លាយជា គណបក្សកាន់អំណាចបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ជម្រើសដែលមានប្រជាប្រិយភាពបន្ទាប់គឺ គណបក្ស Move Forward, Palang Pracharath, Ruam Thai Sang Chart, Bhumjaithai និង the Democrats។
សូមរំលឹកផងដែរថា នៅក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាចជានាយរដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីនណាវ៉ាត្រ ត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ថា លោកទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងច្រើនលើសលប់ ពីតាមបណ្តាខេត្ត ព្រោះតែលោកបានកែទម្រង់រដ្ឋបាលខ្លះៗ និងផ្តោតការយកចិត្តទុកខ្លាំងទៅលើការលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាជនក្រីក្រនៅតាមជនបទ ទាំងវិស័យសុខាភិបាលនិងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ។ ចំណែក កូនស្រីរបស់លោក ពេលនេះ ក៏កំពុងតែដើរនៅលើផ្លូវ ដែលមិនខុសប៉ុន្មានពីឪពុកនោះដែរ។
ក្រៅពីប្រជាប្រិយភាពដែលទទួលបន្តពីឪពុក ម្តាយមីង និងគណបក្សភឿថៃ ដែលបានកសាង តាំងពីដើមតរៀងមក រូបលោកស្រី ក៏កំពុងតែមានប្រជាប្រិយភាពក្នុងសង្គមថៃផងដែរ។ ការសម្រេចឈាន ជើងចូលប្រឡូក ក្នុងឆាកនយោបាយរបស់លោកស្រី ដោយផ្អែកលើកត្តាចម្បងមួយចំនួន រួមមាន៖ ១. ជារបត់ថ្មីមួយនៃការផ្លាស់ប្ដូរដ៏សំខាន់របស់បក្សភឿថៃ ដែលជាការផ្តល់ឱកាសឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយ អាច ចូលរួមកាន់តែច្រើនទៅ ក្នុងកិច្ចការនយោបាយរបស់ប្រទេស ។ ២. ទទួលបានការគាំទ្រពីសំណាក់ ពលរដ្ឋក្រីក្រនៅទីជនបទ ដោយពួកគេមានជំនឿ ក៏ដូចជាក្តីសង្ឃឹមថា ក្រោយជាប់ឆ្នោត លោកស្រីនឹងជួយ ស្តារជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេក្រោយរងផលប៉ះពាល់ដោយ កូវីដ-១៩ ដោយលោកស្រី ជាអ្នកជំនួញ និងជាត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត្រា។ បើយោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Asia News Network-ANN ចុះផ្សាយ ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ កន្លងទៅ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ ពលរដ្ឋរស់នៅទីជនបទ មានចំនួន រហូតជិត ស្មើប្រជាជន រស់នៅទីក្រុង គឺជាង ៣៣លាននាក់។ ចំណែកស្ថានភាពភាពក្រីក្រ របស់ប្រទេស នេះគិតត្រឹម ឆ្នាំ២០២១ មានប្រជាជន ៨,១លាននាក់ ស្ថិតក្នុងភាពក្រីក្រ និង ៤,៤លាននាក់ ស្ថិតក្រោម បន្ទាត់ នៃភាពក្រីក្រ ក្នុងចំណោម ប្រជាពលរដ្ឋថៃសរុប ជាង៧១លាននាក់។ ៣. បច្ចុប្បន្ន បណ្តាប្រទេស ក្នុង តំបន់អាស៊ាន ឯកភាពគ្នាលើ គោលនយោបាយឥតងាករេ របស់អាស៊ាន ក្នុងការជំរុញ សមភាព យេនឌ័រ ផ្តល់អំណាចដល់ស្ត្រី លើក កម្ពស់សហគ្រិនភាពស្ត្រី។ ៤. ថ្នាក់ដឹកនាំវ័យក្មេងនឹងទទួល បានការគាំទ្រ ពីសំណាក់យុវជនជំនាន់ថ្មី ដោយពូកគេមានជំនឿថា នឹងអាចជួយពួកគេឱ្យរស់នៅ ក្នុងសង្គមស៊ីវិល័យ ព្រោះថាក្នុងចំណោម ប្រជាពលរដ្ឋថៃសរុប ជាង៧១លាននាក់ ចំនួនយុវជនវ័យក្មេង និងវ័យកណ្តាល មានចំនួនច្រើនលើស លុប នេះបើយោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Statista ចុះផ្សាយ ថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ កន្លងទៅ។
ទាំងនេះគឺជាកត្តាដែននាំមកនូវក្តីសង្ឃឹមរបស់ ក្រុមអាវក្រម គណបក្សភឿថៃ ក៏ដូចជាកូនស្រី របស់លោក ថាក់ស៊ីន ថានឹងអាចក្លាយជាបុគ្គលទី៣ នៃត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត្រ ដែលអាចដឹកនាំប្រទេសថៃ បន្ទាប់ពីឪពុក និងម្តាយមីង និងក៏ដើមបីស្តារប្រជាប្រិយភាពជូនវង្សត្រកូល ក៏ដូចជាគណបក្សភឿថៃឡើងវិញ។
ចំណែកលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា ទោះបីត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាប្រមុខដឹកនាំដែល កើតចេញពីរដ្ឋប្រហាយោធា ដើម្បីទំលាក់លោកស្រី យីងឡាក់ ស៊ីណាវ៉ាត្រា ចេញពីតំណែងនៅឆ្នាំ២០១៤ និងបានជាប់ឆ្នោតក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីផ្លូវការនៅឆ្នាំ២០១៩ ហើយក៏ត្រូវបានអ្នកនយោបាយមួយចំនួន មើលឃើញថា រដ្ឋបាលរបស់លោកហាក់មាននិន្នាការទៅរកប្រទេសចិន ដែលពីមុនត្រូវបានគេមើល ឃើញថាមាននិន្នាការទៅរកសហរដ្ឋអាម៉េរិកក្តី ប៉ុន្តែក្រុមមន្រ្តីយោធារបស់លោក ក៏នៅតែមានជំនឿចិត្តថា នឹងអាចប្រជែងបានតួនាទី ជាអ្នកកាច់ចង្កូតប្រទេសមួយនេះដូចគ្នា។ ដោយហេតុថា៖ ១. ទោះបីក្រោម ការដឹកនាំរបស់លោក វិបត្តិនយោបាយផ្ទៃក្នុងនៅតែបន្តអូសបន្លាយក្តី ប៉ុន្តែស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច របស់ ប្រទេសនេះនៅតែស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពរឹងមាំទាំងនៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ប៉ុន្តែ ទើបតែមានការ ស្រុតចុះនៅអំឡុងពេលមានការរីករាលដាលជាសកលដោយកូវីដ-១៩ ហើយពេលនេះបានហក់ងើបឡើង វិញជាបណ្តើរៗ។ បើយោងតាមការព្យាករណ៍ ជាមធ្យមនៅ ក្នុងការស្ទង់មតិរបស់សេដ្ឋវិទូ ដែលធ្វើឡើង ដោយទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Bloomberg កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ ប្រទេសថៃនឹងអាចកើនឡើង ៣,៧% នៅឆ្នាំ២០២៣នេះ។ បើទោះបីជា កំណើននេះនឹងក្លាយជា កំណើនដ៏លឿនបំផុតក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំក៏ដោយ ក៏អត្រានេះ ស្ថិតនៅទាបជាង កំណើន ៤,២% ដែល សម្រេចបានក្នុងឆ្នាំ២០១៧ និង២០១៨ផងដែរ។ ក្រុមសេដ្ឋវិទូក៏បានស្ទង់មតិ មើលឃើញថា វិស័យទេសចរណ៍របស់ប្រទេសថៃ ចាប់ផ្តើមការងើបឡើងវិញពេញលេញដល់កម្រិតមុន មានវិបត្តិកូវីដនៅ ឆ្នាំ២០២៤ ដែលក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ប្រទេសថៃស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរណ៍ចំនួន ៣៨,២៧ លាននាក់ កើនឡើង ៧,៥% បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០១៧។ ២. ថ្វីត្បិតតែវិបត្តិនយោបាយ អូសបន្លាយ ជាង១៧ឆ្នាំរវាងក្រុមអភិជន និងក្រុមយោធាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែសភាពការណ៍មើលទៅហាក់ នៅតែជារឿង ផ្ទៃក្នុង មិនមានបណ្តឹង តាមចាប់ពីសំណាក់ក្រុមយោធា ហើយក៏មិនមានដាក់ពាក្យប្តឹងទៅអង្គការអន្តរជាតិ ឬ សុំឱ្យបរទេសណា មួយចេញមុខឱ្យជួយ ឬ ដាក់ទណ្ឌកម្មណាមួយមកលើប្រទេសខ្លួនពី សំណាក់ក្រុមដែលបាននិរទេស ឡើយ។ ៣. នៅតែមានភាពរឹងមាំនៃប្រព័ន្ធច្បាប់ ច្បាប់កំពូល ដូចជា ការគោរពច្បាប់របស់អ្នកនយោបាយ បើទោះបីអំណាចកើតចេញពីរដ្ឋប្រហាយោធាក៏ដោយ ជាក់ស្តែង បញ្ហាផ្សែងពុលក្នុងទីក្រុងបាងកក ត្រូវបានតុលាការធ្វើការកោះហៅ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា ឱ្យចូលបំភ្លឺ បញ្ហាអាណត្តិរបស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏ត្រូវបានតុលាការព្យួរតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីជាបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីរងចាំការសម្រេច របស់តុលាការធម្មនុញ្ញ ជាដើម។ ៤. របាយការណ៍អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិបង្ហាញថា ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ប្រទេសថៃគឺជាប្រទេសដែល ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមាអំពើពុករលួយតិចបំផុត គឺស្ថិតក្នុង លេខ រៀងទី១១០ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន១៨០ មានពិន្ទុ៣៥/១០០ ធ្លាក់ចុះ១ពិន្ទុ និង៦លំដាប់ បើធៀប នឹងឆ្នាំ២០២០ ដែលស្ថិតនៅលេខរៀងទី១០៤ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន១៨០ មានពិន្ទុ ៣៦/១០០ និងបានធ្លាក់ចុះចំនួន៩លំដាប់ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០១៩ ដែលស្ថិតនៅលេខរៀង ទី១០១ ក្នុងចំណោម ប្រទេសចំនួន១៨០ មានពិន្ទុ ៣៦/១00 ។
បើទោះបីជាការស្ទង់មតិហាក់មានគម្លាតឆ្ងាយពីក្រុមអាវក្រហម ប៉ុន្តែក្រុមនេះមានអាសនៈ ព្រឹទ្ធសភា ចំនួន២៥០អាសនៈ ក្នុងដៃស្រាប់(ព្រឹទ្ធសភាភាគច្រើនសុទ្ធតែសម្មោះត្រង់និងរបបយោធា) ដោយសារក្រោយរដ្ឋប្រហារយោធានៅឆ្នាំ ២០១៤ លោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា បានធ្វើវិសោធនកម្ម រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅឆ្នាំ២០១៧ ដោយច្របាច់ អាសនៈព្រឹទ្ធសភា ចំនួន២៥០អាសនៈ និងអាសនៈរដ្ឋសភាដែល មានចំនួន ៥០០អាសនៈបញ្ចូលគ្នា សរុបគឺ ៧៥០អាសនៈ និងបានបើកទ្វារឱ្យ មានការបោះឆ្នោត នៅចុងឆ្នាំ២០១៨ ហើយ លោក ប្រាយុទ្ធ បានជាប់ឆ្នោត និងចូលកាប់តំណែងជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី នាឆ្នាំ២០១៩ រហូតមកទល់ពេលនេះ។
ផ្អែកលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនេះ ក្រុមបក្សប្រឆាំងឬក្រុមអាវក្រហម ចាំបាច់ត្រូវការសំឡេងរហូតដល់ ៣៧៦ អាសនៈ ទើបស្មើ ៥០ភាគរយបូក១ ដើម្បីអាចបង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាលបាន ប៉ុន្តែក្រុមអាវលឿង ឬក្រុម យោធារបស់ លោក ប្រាយុទ្ធ ត្រូវការសំឡេងត្រឹមតែ ២២៦អាសនៈ ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែក្រុមនេះ មានសំឡេង ២៥០អាសនៈ របស់ព្រឹទ្ធសភាក្នុងដៃស្រាប់ គឺបានស្មើនឹង ៥០ភាគរយបូក១ អាចបង្កើត រដ្ឋាភិបាលបានហើយ ។
កត្តាអំពើពុករលួយតិចតួច ប្រព័ន្ធច្បាប់រឹងមាំ និងមានស្ថេរភាពនយោបាយ ជាកត្តាដ៏សំខាន់ក្នុង ការទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគទាំងជាតិនិងអន្តរជាតិ ដើម្បីជួយឱ្យខឿនសេដ្ឋកិច្ចថៃមានភាពរឹងមាំនេះ ក៏ដូចជា ហក់ងើបឡើងវិញនៃវិស័យទេសចរណ៍ ក្រោយរងផលប៉ះពាល់ដោយវីរុសកូវីដ-១៩ និងបូកបន្ថែមចំនួន អាសនៈចំនួន២៥០របស់ព្រឹទ្ធសភាដែលមាននៅក្នុងដៃស្រាប់ទៀតផងនោះ ទើបជំរុញឱ្យក្រុមយោធា មានជំនឿចិត្តថានឹងអាចទទួលបានភាពគោគជ័យនាពេលខាងមុខ។
ជាសរុបមក ការប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតសកល ដែលគ្រោងរៀបចំឡើងនាខែឧសភា ខាងមុខ ក្រុមទាំងពីរ សុទ្ធតែមានជំនឿចិត្តរៀងៗខ្លួន។ ក្រុមអភិជនឬក្រុមអាវក្រហម មានភាពជឿជាក់ ទៅលើ សក្តានុពលរបស់បក្ស និងថ្នាក់ដឹកនាំជំនាន់មុនដែលបានបន្សល់ទុក រួមជាមួយគោលនយោបាយ កំណែទម្រង់ ដើម្បីទាក់ទាញរកសន្លឹកឆ្នោតពីម្ចាស់ឆ្នោត ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកជោគជ័យតាមការគ្រោងទុក។ ចំណែងខាងរបបយោធា មានជំនឿចិត្តទៅលើសក្តានុពលនៃការដឹកនាំដែលមានស្រាប់ រួមជាមួយការធ្វើ វិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ២០១៧ ដើម្បីឈានទៅយកជ័យជំនះលើគូប្រជែង។ ប៉ុន្តែ បើក្រុមអាវក្រហម ចង់យកជ័យជំនះទៅលើក្រុមអាវលឿង ដើម្បីឈានទៅធ្វើជាអ្នកកាច់ចង្កូតប្រទេស និងប្រមុខដឹកនាំទី៣ របស់ត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត្រា វាពិតជាមានភាពលំបាកណាស់ក្នុងការរកឱ្យបានចំនួន៣៧៦ អាសនៈ ដែលស្មើ និង៥០ភាគរយបូក១ ដើម្បីបង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាល៕
រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានកិត្តិយសសូមជម្រាបដំណឹង ជូនដល់មហាជន និស្សិត និងបេក្ខជនបណ្ឌិតទាំងអស់ដែលកំពុងសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មេត្តាជ្រាបថា រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជានឹងរៀបចំកម្មវិធីបាឋកថាមួយ ស្តីពីសេចក្តីសង្ខេបស្តីពីការធ្វើជាប្រធានអាស៊ានរបស់កម្ពុជា ៖ សមិទ្ធផល និងបញ្ហាប្រឈម(Briefing on Cambodia’s ASEAN Chairmanship 2022: Achievements and Challenges)។
-វាគ្មិនកិត្តិយស៖ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ សុក ស៊ីផាន់ណា
-កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃសៅរ៍ ទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣
-វេលាម៉ោង៖ ៩៖០០ នាទីព្រឹក
-ទីតាំង៖ សាលមរតកសិល្បៈខ្មែរ (អគារឥន្រ្ទទេវី)
-អាសយដ្ឋាន៖ មហាវិថីសហព័ន្ធរុស្ស៊ី សង្កាត់អូរបែកក្អម ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ
អាស្រ័យដូចបានជម្រាបជូនខាងលើ សម្រាប់មហាជន និងនិស្សិត ទាំងអស់ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ចូលរួមក្នុងកម្មវិធីបាឋកថាផ្ទាល់ សូមទាក់ទងមកតាម៖
-លេខទូរសព្ទ៖ ០១២ ៨២៤ ៩២៤ / ០១០ ២៦៨ ៧៩៧
-កន្លែងផ្តល់ព័ត៌មាននិងចុះឈ្មោះ៖ អគារឥន្រ្ទទេវី
✅ បញ្ជាក់៖ កម្មវិធីបាឋកថានេះ ក៏នឹងមានផ្សាយផ្ទាល់តាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា និងមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលនិងស្រាវជ្រាវ។
សេចក្ដីជូនដំណឹង ស្តីពី"ការអញ្ជើញចូលរួមដេញថ្លៃ ការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងឥន្ធនៈប្រចាំឆ្នាំ២០២៤ សម្រាប់ជរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១៨ មេសា ឆ្នាំ២០២៤។ *ចាប់ទទួលលក់ពាក្យដេញថ្លៃពីថ្ងៃនេះតទៅ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ វេលាម៉ោង ១០.៣០នាទីព្រឹក។ ទូរសព្ទទំនាក់ទំនង : ០២៣ ៨៩០ ១៨០។
ថ្ងៃចន្ទ, 08 មេសា 2024 ម៉ោង 02:35 PM
សេចក្ដីជូនដំណឹង ស្តីពីការ ចូលរួមដេញថ្លៃ ផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈអេឡិចត្រូនិកសម្រាប់រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។ *កាលបរិច្ឆេទឈប់ទទួលពាក្យដេញថ្លៃ៖ ថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ វេលាម៉ោង ១០.៣០នាទីព្រឹក។ ទូរសព្ទទំនាក់ទំនង : 012 78 36 46។
ថ្ងៃសុក្រ, 02 មិថុនា 2023 ម៉ោង 09:21 PM
វគ្គសិក្សាថ្មី សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សាថ្មី ឆ្នាំ២០២២-២០២៣ ! សម្រាប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់បណ្ឌិត នៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ចាប់ផ្តើមទទួលចុះឈ្មោះហើយ.... ព័ត៌មានលម្អិត សូមទាក់ទងមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលនិងស្រាវជ្រាវនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា (អគារឥន្រ្ទទេវី) ឬតាមរយៈទូរសព្ទ៖ 067-811-667 / 010-268-797 / 099-238-677 / 097 728 4444
ថ្ងៃចន្ទ, 22 សីហា 2022 ម៉ោង 03:11 PM