Royal Academy of Cambodia
ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រទេសមួយដែលបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមស៊ីវិល និងសង្គ្រាមឈ្លានពានអស់រយៈពេលយូរជាងគេនៅសហគមអាស៊ាន និងនៅក្នុងតំបន់។ ក្រោយសម័យខ្មែរក្រហមត្រូវបានបញ្ចប់ និងក្រោយការបោះឆ្នោតសកលលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលបានរៀបចំដោយអង្គការសហប្រជាជាតិនោះ ប្រទេសកម្ពុជាបានអភិវឌ្ឍប្រទេសរបស់ខ្លួនតាមរយៈចំណូលដែលបានមកតាមរយៈជំនួយមនុស្សធម៌របស់ប្រទេសម្ចាស់ជំនួយ ប្រាក់កម្ចីបរទេស ចំណូលពន្ធគយ ចំណូលវិស័យទេសចរណ៍ ការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់និងវត្ថុធាតុដើម និងការដោះដូរទំនិញជាមួយប្រទេសជិតខាង ដែលជាច្រកសំខាន់សម្រាប់ពលរដ្ឋក្នុងការដោះដូរទំនិញដោយផ្ទាល់ទៅកាន់បរទេស។
ក្រោមម្លប់នៃសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសកម្ពុជាតែងមានកំណើនប្រមាណ៧%ក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយការវិនិយោគក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតែងមានការកើនឡើងទៅតាមផ្នែកផងដែរ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ១៩៩៣រហូតមកដល់ ឆ្នាំ២០២១នេះ ប្រទេសកម្ពុជាពិតជាមានការរីកចម្រើននិងការអភិវឌ្ឍដោយមិនអាចប្រកែកបាននោះទេ។
បើទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជាមានការរីកចម្រើនទៅតាមផ្នែក និងមានការអភិវឌ្ឍដែលជឿនលឿនជាងសម័យកាលមុនក៏ដោយ ប៉ុន្តែការរីកចម្រើនោះនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ ឬនៅមិនទាន់អាចប្រៀបធៀបជាមួយនឹងប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួននៅឡើយទេ ដោយហេតុថានៅមានចំណុចជាច្រើនទៀត ដែលប្រទេសនេះត្រូវការពង្រីក និងពង្រឹងសមត្ថភាពបន្ថែម។
ការលើកឡើងអំពីចំណុចដែលមិនទាន់ធ្វើបានមិនមែនជាចេតនាអាក្រក់ឬមិនមែនដើម្បីទាញទំលាក់ការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសនោះទេគឺដើម្បីបានជាធាតុចូលសម្រាប់ជួយជាមតិ ឬយោបល់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតែប៉ុណ្ណោះ។ ជាការពិតណាស់ កន្លងមកមានអ្នកស្រាវជ្រាវនៅក្នុងតំបន់ក៏ដូចជាធនាគារពិភពលោកប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានផ្តល់អនុសាសន៍ផ្សេងៗគ្នាជូនចំពោះរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយអនុសាសន៍ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកំពុងតែអនុវត្ត និងយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំង តែនៅមានចំណុចខ្លះទៀតដែលមិនទាន់បានអនុវត្តនៅឡើយទេដោយត្រូវរង់ចាំពេលវេលាសមរម្យ ឬត្រូវការធនធានបន្ថែមទៀតទើបអាចអនុវត្តបាន។
តើប្រទេសកម្ពុជាត្រូវការបំពេញបន្ថែមចំណុចណាខ្លះ ដើម្បីអាចពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនឱ្យកាន់តែខ្លាំងក្លាជាងពេលបច្ចុប្បន្ន?
ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវការលើកកម្ពស់សមត្ថភាពនៃការប្រកួតប្រជែង និងបង្កើតភាពផ្សេងៗគ្នានៃវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីអាចរក្សាកំណើននៃការលូតលាស់មួយដែលខ្លាំងក្លា ហើយត្រូវបង្កើតការងារក្នុងស្រុកបន្ថែមទៀតសម្រាប់ពលរដ្ឋដើម្បីបញ្ចៀសយុវជនដែលមានកំលាំងមិនឱ្យទៅធ្វើការជាពលករចំណាកស្រុកដោយប្រើកំលាំងនៅក្រៅប្រទេស ហើយត្រឡប់មកប្រទេសវិញដោយមិនមានជំនាញ។ រដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវបង្កើតធនធានមនុស្សឱ្យស្របទៅនឹងចតលតភាពនៃសេដ្ឋកិច្ច ឧទាហរណ៍អ្នកចម្រៀងជនជាតិខ្មែរដែលអាចច្រៀងជាភាសាបរទេសនៅតាមកន្លែងកំសាន្តអន្តរជាតិឬតាមហាងនានាក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញឬតាមទីក្រុងផ្សេងទៀត ព្រោះថាសព្វថ្ងៃនេះគឺមានជនជាតិហ្វីលីពីន ដែលជាអ្នកទទួលយកការងារដែលជនជាតិខ្មែរមិនសូវបានចាប់អារម្មណ៍។
ក្រៅអំពីការសិក្សាតាមកម្រិតថា្នក់ ពោលគឺថា្នក់បរិញ្ញាបត្រ បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថា្នក់បណ្ឌិតនោះ ការសិក្សាជំនាញគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ពលរដ្ឋកម្ពុជាភាគច្រើនបានដាក់សេចក្តីសង្ឃឹមរបស់ខ្លួនចំពោះកូនៗរបស់គេក្នុងការសិក្សាឱ្យបានខ្ពស់ ហើយមិនសូវជាបានគិតថា ការសិក្សាជំនាញមានសារៈសំខាន់នោះទេ។ ការសិក្សាជំនាញមួយដែលច្បាស់លាស់ ហើយប្រើរយៈពេលត្រឹមមួយឆ្នាំ ឬពីរឆ្នាំនោះគឺពិតជាអាចរកថវិកាបានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារក្នុងសហគមទៀតផង។
ជំនាញកសិកម្ម ជំនាញចិញ្ចឹមសត្វ ជំនាញខាងផ្នែកដាំដុះ ជំនាញនៃការវេចខ្ចប់ និងជំនាញផ្សេងៗដែលទាក់ទងនឹងវិស័យទេសចរណ៍ គឺជាជំនាញបន្ថែមទៀត ដែលពលរដ្ឋត្រូវមាន ហើយរដ្ឋាភិបាលត្រូវមានតួនាទីជាអ្នកសម្រួលតម្រូវការនៃជំនាញរបស់ពលរដ្ឋនោះ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រង់មាត្រា៦១ បានចែងថា «រដ្ឋជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់វិស័យ ជាពិសេសវិស័យកសិកម្ម សិប្បកម្ម ឧស្សាហកម្ម ចាប់ពីតំបន់ដាច់ស្រយាលដោយយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើនយោបាយទឹក ភ្លើង ផ្លូវ និង មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន បច្ចេកទេសទំនើប និងប្រព័ន្ធឥណទាន»។
ជាការពិតណាស់ យុទ្ធសាស្ត្រ ឬផែនការដែលបានត្រៀមទុកតែងមានភាពល្អឥតខ្ចោះ ប៉ុន្តែការអនុវត្តតែងមានការខ្វះខាត ព្រោះថាទ្រឹស្តី និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងគឺមិនដូចគ្នាទេ។ ពាក្យខ្មែរពោលថា «និយាយស្រួលជាងធ្វើ»។
យ៉ាងណាក៏ដោយប្រទេសកម្ពុជាត្រូវធានាឱ្យបាននូវកំណើនសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលមានស្ថេរភាពតាមរយៈការវិនិយោគជាមួយធនធានធម្មជាតិ(ការទាញយកផលប្រយោជន៍ពីធម្មជាតិតាមបែបទំនើបនិងមាននិរន្តរភាព) ការថែរក្សាបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍជនបទមួយដែលមាននិរន្តរភាព។ វិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យ កាត់ដេរ ទេសចរណ៍ កសិកម្ម នៅតែជាវិស័យចម្បងក្នុងការគាំទ្រកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
បើសិនជានិយាយអំពីចំណុចដែលកម្ពុជាត្រូវពង្រឹងបន្ថែមនោះ គឺថា បញ្ហាជំនាញនៅតែជាចំណុចគន្លឹះមួយក្នុងការអភិវឌ្ឍសម្រាប់កម្ពុជា សម្រាប់រយៈពេលមធ្យម និងរយៈពេលវែងព្រោះថាពលកម្មជំនាញកម្រិតទាប និងពលកម្មដែលមិនមានជំនាញ កំពុងតែមានទំហំធំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅឡើយ ជាពិសេសក្នុងវិស័យកាត់ដេរ និងសំណង់ ឬសូម្បីតែពលករខ្មែរដែលទៅបំពេញការងារក្នុងប្រទេសផ្សេងនោះ ក៏ទៅបំពេញការងារដោយប្រើកម្លាំងសុទ្ធសាធ មិនមែនទៅដោយប្រើជំនាញនោះទេ។
កន្លងមក ស្ថាប័នអន្តរជាតិធំៗ បានជំរុញឱ្យប្រទេសកម្ពុជាអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សរបស់ខ្លួនទៅជាកម្លាំងពលកម្មជំនាញកម្រិតមធ្យម និងកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីការប្រកួតប្រជែងជាមួយនឹងប្រទេសក្នុងតំបន់និងបង្កើតតម្លៃឱ្យកាន់តែប្រសើរទៅទៀត ព្រោះថា បញ្ហាជំនាញនេះមិនមែនជារឿងតូចតាចនោះទេ។ ជំនាញទូទៅដែលមិននិយាយផ្តោតលើតែវិស័យវាយនភណ្ឌនោះទេគឺទាមទារប្រព័ន្ធអប់រំបណ្ដុះបណ្ដាលរបស់កម្ពុជាឱ្យមានភាពឆ្លើយតបនឹងការវិវឌ្ឍនៃសម័យកាលដ៏ទំនើប និងប្រកួតប្រជែងនេះ ឬអាចឆ្លើយតបតម្រូវការទីផ្សារការងារបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត។ ការផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្មជំនាញ និងតម្រូវការទីផ្សារមិនត្រូវគ្នាគឺជាបញ្ហាចោទដ៏សំខាន់ ពិសេសបង្កផលលំបាកដល់សិស្សនិស្សិតដែលកំពុងតែស្វែងរកការងារ។
បញ្ហាមួយទៀតរបស់ប្រទេសកម្ពុជានោះគឺថា ទំនិញរបស់ប្រទេសកម្ពុជាពិបាកនឹងប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួនដែលមានដូចជា ប្រទេសថៃ វៀតណាម ដែលថ្លៃដើមផលិតរបស់គេទាបជាងកម្ពុជាឆ្ងាយណាស់។ ការបន្ថយថ្លៃដើមនេះនឹងអាចហុចផលល្អដល់ការកែច្នៃនាំចេញផលិតផលកសិកម្មទៅក្រៅប្រទេស និងការផលិតផ្សេងៗទៀត។ ជាមួយគ្នានេះកម្ពុជាត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មជាច្រើនទៀត។
ចំណុចមួយសំខាន់ទៀតដែលកម្ពុជាត្រូវយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀតនោះ គឺបញ្ហាអត់ទីផ្សារសម្រាប់ពលរដ្ឋសាមញ្ញ ជាពិសេសកសិករដែលនៅតាមទីជនបទដើម្បីលក់កសិផលរបស់ខ្លួនដែលមានដូចជាដំណាំម្រេច កៅស៊ូ ពោតជាដើម ដែលពលរដ្ឋត្រូវបង្ខំចិត្តលក់ក្នុងតម្លៃទាបនៅរដូវនៃការប្រមូលម្តងៗ ហើយតម្លៃនៃទំនិញ គឺតែងត្រូវបានកំណត់ដោយឈ្មួញកណ្តាលដោយពួកគេទទួលបានផលចំណេញច្រើនជាពលរដ្ឋដែលអ្នកដាំដុះទៀតផង។
---------------------------------
(បណ្ឌិត ស៊ឺន សម គឺអ្នកស្រាវជ្រាវនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា។ រាល់អត្តន័យដែលមានក្នុងអត្ថបទនេះ គឺជាយោបល់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកនិពន្ធផ្ទាល់ និងមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងការយល់ឃើញទាំងស្រុងរបស់រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជានោះទេ)។
នៅថ្ងៃចន្ទ ១៤រោច ខែអស្សុជ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស.២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត យង់ ពៅ អគ្គលេខាធិការ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានដឹកនាំការប្រជុំលើកទី២ ជាមួយម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន ជីអូ អិន...
យោងតាមសំណើរបស់សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងជាប្រធានកិត្តិយសនៃក្រុមប្រឹក្សាបណ្ឌិតសភាចារ្យ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ព្រះមហាក្សត្របានសព្វព្រះរាជហឫទ័យប្រោសប្រ...
តាមការបញ្ជាក់ក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុក ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ សុខ ទូច បានឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ មានភ្ញៀវបរទេស មានជនជាតិអាម៉េរិក អាហ្វ្រ៊ិក និងខ្មែរអាមេរិកាំង សរុបចំនួន១៥នាក់ បានមកទស្សនាឧទ្យ...
ឯកឧត្តមបណ្ឌិត យង់ ពៅ អគ្គលេខាធិកានៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ក្នុងឱកាសបិទកម្មវិធីវេទិកាគោលនយោបាយទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ស្តីពី «ទ្វេគ្រោះសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ៖ និន្នាការ ទិសដៅ និងការបំភាន់» កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខ...
នាព្រឹកថ្ងៃ១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២នេះ ឯកឧត្ដមបណ្ឌិត យង់ ពៅ អគ្គលេខាធិការនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានអញ្ជើញចូលរួមពិធីសំណេះសំណាលនិងតម្រង់ទិសការងារដល់គ្រូបង្រៀនជនជាតិចិន ឆ្នាំសិក្សា២០២២-២០២៣ ក្រោមអធិបតីភាពរបស...
(រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា)៖ ក្នុងឱកាសអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីសំណេះសំណាល និងតម្រង់ទិសការងារដល់គ្រូបង្រៀនជនជាតិចិន ឆ្នាំសិក្សា២០២២-២០២៣ នាព្រឹកថ្ងៃពុធ ៩ រោច ខែអស្សុជ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស. ២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃ...